Test tinh tinh: bạn có nhớ giỏi hơn một chú tinh tinh?

Bài test số đã làm nên tên tuổi một chú tinh tinh

Năm 2007, các nhà nghiên cứu Nhật Bản cho thấy một chú tinh tinh nhỏ tên Ayumu làm được một điều đáng kinh ngạc. Các con số chỉ hiện trên màn hình cảm ứng trong khoảng một phần năm giây, rồi bị che bằng những ô trống, vậy mà Ayumu vẫn chạm vào các ô đúng thứ tự. Những sinh viên đại học được thử nghiệm cùng không theo kịp chú.

Test tinh tinh chính là thử thách đó, được làm thành trò chơi. Các số 1, 2, 3… hiện ở những vị trí ngẫu nhiên trên một bảng ô. Hãy ghi nhớ vị trí của chúng rồi chạm số 1, các số còn lại sẽ biến thành ô trống. Giờ hãy chạm vào chúng theo thứ tự. Mỗi cấp độ lại thêm một số. Sai ba lần là lượt chơi kết thúc. Gửi liên kết, và bạn bè sẽ chơi đúng những bố cục như bạn. Ai nhớ được nhiều số hơn sẽ thắng.

Ayumu là ai?

Ayumu là một chú tinh tinh đực sinh năm 2000. Chú sống tại trung tâm nghiên cứu linh trưởng của Đại học Kyoto ở Inuyama, Nhật Bản, trước đây là Viện Nghiên cứu Linh trưởng. Mẹ của chú là Ai, ngôi sao của một dự án nghiên cứu lâu năm do Tetsuro Matsuzawa dẫn dắt, bắt đầu từ năm 1978, tìm hiểu cách tinh tinh hiểu các con số và ký hiệu. Ai đã học cách dùng chữ số để đếm đồ vật và trở thành một trong những con tinh tinh nổi tiếng nhất trong giới khoa học. Ai qua đời vào tháng 1 năm 2026, khi 49 tuổi.

Ayumu cùng hai chú tinh tinh nhỏ khác bắt đầu học thứ tự các chữ số từ 1 đến 9 trên màn hình cảm ứng khi lên bốn tuổi. Trong nghiên cứu làm nên tên tuổi của chú, do Sana Inoue và Tetsuro Matsuzawa công bố trên tạp chí Current Biology năm 2007, Ayumu giỏi nhất trong sáu con tinh tinh được kiểm tra.

Nghiên cứu phát hiện ra điều gì?

Trong bài kiểm tra đối đầu, năm chữ số hiện trên màn hình trong 650, 430 hoặc chỉ 210 mili giây, rồi bị thay bằng các ô vuông trắng. Với thời gian hiển thị dài nhất, Ayumu và chín sinh viên đại học tham gia có độ chính xác gần như ngang nhau. Khi thời gian ngắn dần, các sinh viên làm kém đi, còn Ayumu vẫn chính xác gần như trước. Ở mức 210 mili giây, tức khoảng một phần năm giây, chú đã vượt hẳn họ.

Kết quả này lên báo khắp thế giới. Nhưng có một điểm cần lưu ý: Ayumu đã luyện tập qua nhiều buổi, trong khi mỗi sinh viên chỉ chơi một buổi.

Con người có thắng được tinh tinh không?

Có, nếu chịu luyện tập. Năm 2009, hai nhà nghiên cứu tự luyện với đúng bài test đó và đạt ngang Ayumu ở mức một phần năm giây. Năm 2010, hai sinh viên luyện vài tháng với phiên bản chậm hơn, rồi đạt trên 90 phần trăm ở mức 210 mili giây, cao hơn hẳn Ayumu. Các nhà nghiên cứu kết luận rằng không có bằng chứng nào cho thấy tinh tinh có trí nhớ ngắn hạn tốt hơn những người chịu luyện tập.

Tetsuro Matsuzawa đưa ra một ý tưởng khác, gọi là giả thuyết đánh đổi nhận thức: tổ tiên loài người có thể đã đánh đổi một phần trí nhớ thị giác nhanh này để có ngôn ngữ. Đây vẫn chỉ là giả thuyết. Dù sao đi nữa, bài test này là cách tuyệt vời để biết trí nhớ của chính bạn tốt đến đâu.

Cổ điển và Chế độ tinh tinh

Cổ điển giống bài test tinh tinh online quen thuộc: các số nằm yên cho đến khi bạn chạm số 1, nên bạn có thể thong thả ghi nhớ.

Chế độ tinh tinh gần với bài kiểm tra tính giờ trong nghiên cứu hơn: các số tự biến mất sau 0,65 giây, đúng bằng thời gian hiển thị dài nhất trong thí nghiệm. Người gửi liên kết sẽ chọn chế độ.

Mẹo để đạt điểm cao hơn

• Vẽ một đường đi. Hình dung một đường nối từ 1 sang 2 sang 3 trong đầu, như trò nối các điểm.
• Chia nhóm các số. Nhớ chúng theo từng nhóm nhỏ, chẳng hạn 1–3 ở góc trên bên trái và 4–6 ở bên phải.
• Chạm nhanh lúc đầu. Mải nghĩ đến mấy số cuối thì rất dễ quên mấy số đầu. Hãy chạm chúng trước.
• Luyện tập. Các nghiên cứu đã cho thấy: người chịu luyện tập sẽ tiến bộ rất nhiều.